Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinaların İthalat Denetimi (ÜGD: 2026/2) – Tebliğ ve Uygulama Rehberine Göre Ön İzin Süreci

Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinaların İthalat Denetimi (ÜGD: 2026/2) – Tebliğ ve Uygulama Rehberine Göre Ön İzinli İthalat Süreci
Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/2) ile bu tebliğin ithalat denetim rehberi, karayolu dışında kullanılan hareketli makinaların ithalatında uygulanacak süreci ayrıntılı şekilde düzenlemektedir. Rehbere göre denetim birimi Türk Standardları Enstitüsü (TSE)’dir. 
Bu tebliğ hangi ürünleri kapsıyor? (Ürün örnekleri)
Tebliğ; trafikte kullanılan araçları değil, şantiye, maden, tarım ve endüstriyel sahalarda kullanılan hareketli iş makinelerini kapsar. Uygulamada bu kapsamda en sık karşılaşılan ürün örnekleri şunlardır:
•    Ekskavatör (kazıcı)
•    Yükleyici (loader)
•    Beko loder (kazıcı-yükleyici)
•    Buldozer
•    Greyder
•    Silindir (zemin sıkıştırma makineleri)
•    Forklift ve istif makineleri
•    Sahada kullanılan bazı mobil kaldırma ve taşıma makineleri (ürün sınıfına göre)
Bu ürünlerde süreç, klasik TAREKS başvurularından farklı olarak ön izin aşamasıyla başlar.
En kritik fark: İthalat Denetim Ön İzni zorunluluğu
Rehbere göre TAREKS üzerinden yürütülen denetim sürecinin ilk aşaması İthalat Denetim Ön İznidir. Ön izin tamamlanmadan sonraki denetim adımlarının sağlıklı şekilde ilerlemesi mümkün değildir. 
Ön izin öncesi zorunlu işlem: Ticaret Müşavirliği/Ataşeliği onayı
Ön izin başvurusu yapılmadan önce, Tebliğin Ek-3’ünde belirtilen belge seti kapsamında ithal edilmek istenen ürüne ait AB Uygunluk Beyanı ve Tip Onay Belgesi’nin, çıkış ülkesindeki Ticaret Müşavirliği/Ataşeliğinden onaylatılması zorunludur. Onaylı evraklar veya onaylandığına dair üst yazı denetim birimine sunulmalıdır. 
Önemli istisna: Avrupa Birliği’nde veya Serbest Bölgelerde üretilen ürünlerde Müşavir/Ataşe onayı aranmaz. 
Ön izin başvurusu TAREKS üzerinden nasıl yapılır?
Ön izin başvurusu, ithalatçı firmanın yetkilendirdiği kullanıcı tarafından TAREKS üzerinden yapılır. Rehbere göre “Denetim Başvurusu > Ön İzin > Yeni Başvuru > Ürün Grubu Bazında Başvuru” adımları izlenerek, alınmak istenen İthalat Denetim Ön İzni işaretlenir. 
Denetim birimi tarafından yapılan incelemede teknik mevzuata aykırılık tespit edilmezse, ön izin olumlu sonuçlandırılır. 
Ön izin aşamasında yüklenmesi gereken belgeler ve fotoğraflar
Rehber, ön izin sürecinde TAREKS’e yüklenmesi gereken unsurları açık şekilde belirler. Buna göre:
•    Proforma fatura veya fatura
•    Müşavir/Ataşe onaylı AB Uygunluk Beyanı ve Tip Onay Belgesi
•    Ürüne ait fotoğraflar:
o    Her yönden ürünün genel fotoğrafı
o    Ürün plakası fotoğrafı
o    Tüm işaretleme bilgileri (CE, Tip Onay, uyarı/ikaz vb.)
o    Ürün tahrik ünitesine ait fotoğraf 
Rehberde özellikle vurgulanan kritik husus şudur: Ön izin başvurusunda fotoğraflarda tespit edilen ve uygunluk değerlendirmesine esas alınan marka/üretici, model/tip/seri numarası, tip onay numarası gibi bilgiler sonradan değiştirilemez. 
İlave belge süresi: 60 gün
Denetim birimi ilave belge talep ederse, rehbere göre bu belgelerin yüklenmesi için 60 gün süre verilir. 
Ön izin sonrası ikinci adım: TAREKS başvurusu
Ön izni uygun bulunan ürünün ithalat denetimi, gümrük beyannamesi tescilinden önce TAREKS üzerinden yapılan başvuru ile devam eder. TAREKS tarafından firmaya yalnızca denetim birimi işlemlerini takip edebilmesi amacıyla bir başvuru numarası verilir. 
Fiili denetim neyi kontrol eder?
Rehbere göre ön izin sonrası yapılan TAREKS başvurusu, risk analizine göre doğrudan referans numarası alabilir veya fiili denetime yönlendirilebilir. Fiili denetim; başvuru bilgilerinin kontrolü, kapsam/belge kontrolü, fiziki muayene ve laboratuvar testi adımlarından birkaçını içerebilir. Fiziki muayenede temel kontrol, gümrüklü sahadaki ürünün ön izinde onaylanan ürünle aynı olup olmadığıdır.