Ürün Güvenliği Denetiminde 2026 Değişiklikleri: TAREKS Sürecinde 4 Kritik Yenilik

Ürün Güvenliği Denetiminde 2026 Değişiklikleri: TAREKS Sürecinde 4 Kritik Yenilik
2026 yılı Ürün Güvenliği Denetimi Tebliğleri ile TAREKS uygulamasında ortak nitelikte önemli değişiklikler yürürlüğe giriyor. Bu değişiklikler, özellikle ithalatçı firmalar ve gümrük müşavirleri için hem başvuru alışkanlıklarını hem de operasyon planlamasını doğrudan etkileyecek nitelikte.
Yeni tanımlar: “kullanıcı” dönemi bitti
Önceki uygulamada ağırlıklı olarak “kullanıcı” tanımı üzerinden ilerleyen sistem, 2026 itibarıyla daha net bir yapıya kavuşuyor. Artık “firma”, “firma kullanıcısı” ve “firma yetkilisi” tanımları ayrıştırılıyor. Bu sayede TAREKS’te işlem yapan kişinin yetkisi ve sorumluluğu daha açık hale geliyor; temsil ve işlem ayrımı netleşiyor.
Yaptırımlarda daha esnek dönem
2026 düzenlemelerinde yaptırımlar daha orantılı bir sisteme çekiliyor. Mevzuata aykırılık durumunda uygulanan yetki kısıtları ve fiili denetime yönlendirme süreleri 1 ila 12 ay aralığında esnek hale getiriliyor. Böylece idare, ihlalin niteliğine göre daha “uygun” yaptırımı belirleyebilecek.
İthalat süreçlerini etkileyen 4 ana değişiklik
1.    Kapsam dışı beyan kaldırıldı
Önceden tebliğ eki listede yer alsa bile fiilen kapsamda olmayan bazı ürünler için gümrük beyannamesinde sabit bir TAREKS referansı ile “kapsam dışı” beyan yapılabiliyordu. 2026 ile birlikte bu kolaylık sona eriyor. Tebliğ eki listede yer alan GTİP’ler için ürün fiilen kapsamda olsun ya da olmasın, TAREKS başvurusu yapılması gerekecek. Kapsamda olup olmadığı değerlendirmesi artık gümrük idaresi yerine yetkili denetim birimi/kurum tarafından yapılacak.
2.    Makinelerin ithalat denetiminde yeni tebliğ yapısı (2026/32)
Makine emniyeti kapsamındaki ürünlerde denetim, yeni “Makinelerin İthalat Denetimi Tebliği” ile daha sistematik hale geliyor. Ek listeler ikiye ayrılıyor:
• Ek2/A: Ön izne tabi makineler
• Ek2/B: Ön izinsiz denetimle devam eden makineler
Bu ayrım, sevkiyat öncesi planlamada “ön izin gerekecek mi?” sorusunu kritik hale getiriyor.
3.    Tıbbi cihaz denetim kapsamı genişledi
Tıbbi cihaz denetimleri sadece serbest dolaşıma girişle sınırlı kalmıyor. 2026 düzenlemesiyle geçici ithalat rejimi kapsamındaki ürünler de denetim kapsamına alınıyor. Bu da geçici ithalat yapan firmalar için TAREKS tarafında yeni kontrol adımları anlamına geliyor.
4.    Gümrüklü sahada ürün görseli zorunluluğu
2026’da en operasyonel etki yaratan değişikliklerden biri: bazı tebliğlerde TAREKS başvurularına, ürünün gümrüklü sahada çekilmiş görsellerinin eklenmesi zorunlu hale geliyor. Amaç, beyan edilen ürün ile fiilen ithal edilen ürünün uyumunu daha güçlü doğrulamak. Bu uygulama özellikle telsiz ekipmanları, kişisel koruyucu donanımlar, yapı malzemeleri ile pil/akümülatör gibi alanlarda öne çıkıyor. İthalatçı ve müşavir tarafında “saha fotoğrafı” için ek organizasyon gerektireceği unutulmamalı.
Geçiş süreci: kritik tarih taşıma belgesi
Tüm 2026 tebliğleri 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek. Ancak 1 Ocak 2026’dan önce çıkış ülkesinde Türkiye’ye sevk için taşıma belgesi düzenlenen veya gümrüğe sunulan ürünlerde, ithalatçının talebi ve TAREKS başvurusu şartıyla, işlemler belirli bir süre 2025 tebliğleriyle sonuçlandırılabilecek. Bu nedenle yıl sonu sevkiyatlarında taşıma belgesi tarihi, planlamanın ana belirleyeni olacak.