Havayolu Gümrük Beyan Sistemi (HGBS) Geliyor: Havayolu Beyan Formu Artık Elektronik Olacak

Havayolu Gümrük Beyan Sistemi (HGBS) Geliyor: Havayolu Beyan Formu Artık Elektronik Olacak
Ticaret Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine gelen ve giden hava taşıtlarına ilişkin işlemlerin daha hızlı, izlenebilir ve kontrollü yürütülmesi amacıyla Havayolu Gümrük Beyan Sistemi (HGBS) altyapısını devreye aldı. HGBS ile birlikte Gümrük Yönetmeliği EK-10/E’de yer alan Havayolu Beyan Formu ile ek belgelerin elektronik ortamda gümrük idaresine sunulması ve sistem üzerinden onaylanması sağlanacak.
Yeni sistemin işleyişi, yayımlanan genelge ile detaylandırıldı. Buna göre HGBS; sefer kayıtlarının oluşturulması, havayolu beyanının elektronik olarak tescil edilmesi ve havayolu ile taşınan eşyanın dijital olarak takip edilmesini mümkün hale getiriyor.
HGBS’de beyanı kim yapacak?
Havayolu Beyan Formu ve ekleri; havayolu işleticisi, uçağın kaptanı veya bunlar adına işlem yapan yer hizmet kuruluşları tarafından sisteme girilebilecek. Yakıt fişi, ikram irsaliyesi, kargo manifestosu gibi belgeler ise gerekli yetkilendirme yapılması şartıyla diğer ilgili kuruluşlar tarafından da sisteme yüklenebilecek.
Sefer kaydı ve tescil süreci nasıl işleyecek?
Yeni düzende, yurt dışından gelen veya yurt dışına giden hava taşıtları için önce uçuşa ilişkin temel bilgilerin yer aldığı sefer kaydı oluşturulacak ve geçici bir tescil numarası alınacak. Ardından Havayolu Beyan Formu sistem üzerinden doldurularak kaydedilecek. Tüm belgeler sisteme uygun formatta tamamlandığında havayolu beyanı gümrüğe sunulacak ve tescil numarası alınacak.
Hangi belgeler sisteme yüklenecek?
Sisteme; mürettebat listesi, yolcu listesi (varsa), kargo manifestosu, ikram irsaliyesi, yakıt fişi, ikram iade listesi, gümrüksüz satış yapılacak eşyaya ilişkin listeler gibi uçuşa bağlı belgeler yüklenerek beyan tamamlanacak.
Kontrol ve onay nasıl yapılacak?
Gümrük idaresi, Havayolu Beyan Formu ve eklerini sistem üzerinden kontrol edecek. Belgeler arasında çelişki olmaması ve ihbar/şüphe bulunmaması halinde onay işlemi elektronik ortamda tamamlanacak. Çelişki, ihbar veya şüphe halinde ise hava taşıtı ayrıca kontrol edilebilecek ve gerektiğinde detaylı arama yapılabilecek.
Kağıt belge dönemi bitiyor mu?
Genel kural olarak ıslak imzalı belgelerin gümrüğe ayrıca sunulmasına gerek kalmayacak. Ancak sistem erişiminde Bakanlık kaynaklı sorun yaşanması ve 30 dakika içinde giderilememesi halinde işlemler geçici olarak kağıt ortamında yapılabilecek ve sorun giderildikten sonra 24 saat içinde sisteme giriş sağlanacak. Ayrıca devlet hava taşıtları, hava harp gemileri, genel havacılık terminalini kullanan özel uçaklar ve hava taksilere ilişkin beyanlar kağıt ortamında düzenlenebilecek.
Ne zaman yürürlüğe giriyor?
Genelgede yer alan düzenlemelerin 02.03.2026 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtiliyor. Ayrıca sistemin kullanımına ilişkin memur ve yükümlü kılavuzlarına HGBS üzerinden erişilebileceği ifade ediliyor.